Maestro ikiye ayrıldı, MCP durumsuzlaştı, e-Arşiv için son çeyrek

İlk sayı olduğu için pencereyi biraz geniş tuttum. Son haftalarda çıkan ve otomasyon programınızın bütçesini, mimarisini ya da takvimini değiştirebilecek altı madde var. Aralarında ortak bir ip de var: araçlar olgunlaştıkça soru “yapabilir mi?” olmaktan çıkıp “bunu kim sahiplenecek ve kaça mal olacak?” sorusuna dönüşüyor.

UiPath FUSION 2026: Maestro artık iki ürün

UiPath · 23 Eylül 2026

UiPath, FUSION 2026’da Maestro’yu ikiye böldü. Maestro Orchestrate ekipler ve sistemler arasında uzun süre açık kalan süreçler için, Maestro Automate ise yüksek hacimli, kısa işler için. Aynı duyuruda genel kullanıma açılanlar da var: süreç bilgisini dokümanlardan, sistemlerden ve insanlardan derleyip “Map of Work” adlı bir şartnamede tutan Cartographer, geliştiricilerin istedikleri kodlama ajanıyla çalışmasını sağlayan UiPath for Coding Agents ve masaüstü ajanı Delegate. Dark Testing Factory önizlemede, Map of Work ise yol haritasında.

Neden önemli. Bu ayrım, sahada zaten verilen bir kararı ürüne dönüştürüyor. Haftalarca açık kalıp insan onayı bekleyen bir vaka ile saniyeler içinde biten bir kuyruk işi aynı kurallarla yönetilmez. Mimari dokümanlarınızda bu ayrımı şimdiden yapın: hangi süreç durum tutuyor, hangisi yalnızca hacim taşıyor? Cartographer’ı ise PDD’yi güncel tutmanın bir yolu olarak düşünürdüm; PDD yazımının yerini alacağını sanmıyorum. Ben önce dokümanı zaten olan küçük bir süreçte, çıktıyı elimdekiyle karşılaştırarak denerdim.

Gartner: satıcının kurduğu ajanların çoğu bırakılacak

Gartner · 29 Eylül 2026

Gartner’ın 29 Eylül tarihli duyurusuna göre kurumların %70’i, satıcının sahaya gönderdiği mühendislerin (forward-deployed engineering) kurduğu ajan tabanlı yapay zekâ çözümlerini 2028’e kadar bırakacak. Duyurunun özetinde gerekçe olarak artan maliyetler ve kurumların bu sistemleri kendi başına geliştirememesi gösteriliyor. Gartner’ın sayfası otomatik erişime kapalı olduğu için buradaki bilgi duyurunun başlığına ve yayımlanan özetine dayanıyor.

Neden önemli. Ajan projesini dışarıya yaptırmak tek başına sorun değil. Sorun, teslim alınan şeyin bakımını içeride yapamamak. Sözleşmeye üç şey yazdırırdım: sürümlenmiş istemler ve araç tanımları, kabul testinde kullanılan değerlendirme setleri, bir de canlıya geçtikten sonra iç ekibin tek başına yaptığı en az bir değişiklik. Üçüncüsü yapılamıyorsa elinizde bir ürün değil, bir bağımlılık var.

Model Context Protocol 2026-07-28: protokol artık durumsuz

Model Context Protocol Blog · 28 Temmuz 2026

MCP’nin 28 Temmuz sürümü protokolün çekirdeğini durumsuz bir istek-yanıt modeline çevirdi. Başlatma el sıkışması ve oturum kimlikleri kalktı; her istek kendi sürüm ve yetenek bilgisini taşıyor. Sunucunun çağrı ortasında kullanıcıdan girdi istemesi artık Multi Round-Trip Requests ile yapılıyor, yöntem ve araç adları da HTTP başlıklarında (Mcp-Method, Mcp-Name) gidiyor. Yetkilendirme sıkılaştırıldı; Tasks, MCP Apps ve Enterprise Managed Authorization resmî eklenti oldu. Roots, Sampling ve Logging kullanımdan kaldırıldı, geçiş için en az on iki ay süre tanındı.

Neden önemli. Kurum içinde MCP sunucusu işletiyorsanız iki iyi haber var. Sunucular yatayda rahat ölçeklenecek ve bir ağ geçidi, istek gövdesini açmadan hangi aracın çağrıldığını görüp yetki kuralı uygulayabilecek. Bu, güvenlik ekibiyle konuşulabilecek somut bir başlık. Yapılacak iş de belli: hangi sunucularınızın kaldırılan özellikleri kullandığını şimdi listeleyin. Envanteri olmayan bir kurum için on iki ay kısa bir süre.

AB Yapay Zekâ Yasası: yüksek risk ertelendi, şeffaflık ertelenmedi

Avrupa Birliği Resmî Gazetesi · 24 Temmuz 2026

Digital Omnibus olarak bilinen (AB) 2026/1744 sayılı Tüzük, yayımından üç gün sonra, 27 Temmuz’da yürürlüğe girdi. Ek III kapsamındaki yüksek riskli sistemlere ilişkin yükümlülükler 2 Aralık 2027’ye, Ek I kapsamındaki, ürünlere gömülü sistemlerinkiler 2 Ağustos 2028’e kaydı. 50. maddedeki şeffaflık yükümlülükleri ise yerinde kaldı; örneğin kişiye bir yapay zekâ sistemiyle konuştuğunu söyleme yükümlülüğü 2 Ağustos 2026’dan beri geçerli. Üretilen içeriğin makinece okunabilir biçimde işaretlenmesi için, 2 Ağustos 2026’dan önce piyasaya çıkmış sistemlerin sağlayıcılarına dört aylık geçiş süresi tanındı. Bu süre 2 Aralık 2026’da doluyor.

Neden önemli. Türkiye’den AB’ye hizmet veren ya da AB’li müşterisi olan şirketler için iş sırası değişti. Yüksek risk sınıflandırması için nefes payı var, ama müşteriyle konuşan bir sohbet botunuz ya da metin üreten bir akışınız varsa bildirim yükümlülüğü bugünün işi. Ben önce envanteri çıkarırdım: hangi akışta bir insan, karşısında bir model olduğunu bilmeden yazışıyor?

e-Arşiv: basit usul ve işletme hesabında son çeyrek

TÜRMOB · 2 Ocak 2026 (Resmî Gazete, 31 Aralık 2025)

589 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği, e-Fatura ve e-Arşiv uygulamasına dahil olmayan mükelleflerden basit usul ve işletme hesabı esasında olanlara bir yıl ek süre verdi. Bu gruptakiler 31 Aralık 2026’ya kadar vergiler dahil 3 bin TL’yi aşmayan faturaları kâğıtta düzenleyebiliyor, aşanları GİB portalından e-Arşiv olarak düzenlemek zorunda. 1 Ocak 2027’den itibaren tutar ne olursa olsun bütün faturaları e-Arşiv olacak. Diğer mükellefler için aynı kural 1 Ocak 2026’dan beri geçerli.

Neden önemli. Esnaftan ve küçük tedarikçiden çok alım yapan şirketlerde borç hesapları hattına hâlâ kâğıt ya da taranmış fatura giriyor. 2027’de bu kanalın daralmasını beklemek mantıklı. Kâğıt fatura okuyan bir OCR akışınız varsa gelecek yılın hacim tahminini bu değişikliği hesaba katarak yeniden yapın. Açılan kapasiteyi e-Belge verisini doğrudan ERP’ye bağlayan entegrasyonlara kaydırmak bence daha akıllıca.

IXP: sayfa başına değil, işlem başına ücret

UiPath Documentation · 8 Temmuz ve 14 Eylül 2026

UiPath, IXP’de yapılandırılmamış ve karmaşık belgelerden veri çıkarımının tüketimini 8 Temmuz’dan itibaren sayfa başına sabit ücret yerine işlem başına ölçüyor. IXP ve Document Understanding lisansları da ek sayfa maliyeti olmadan birlikte kullanılabiliyor. 23 Temmuz’da model sürümlerini doğrudan bir Orchestrator klasörüne dağıtma seçeneği önizlemeye girdi. 14 Eylül’de ise Bring Your Own Subscription önizlemesi açıldı: IXP, kurumun kendi Gemini ya da GPT aboneliğiyle çalışabiliyor, uygun projelerde tüketim indirimli oluyor ve AI Trust Layer politikaları devrede kalıyor.

Neden önemli. Belge işleme iş vakaları çoğunlukla sayfa sayısı üzerinden kurulur. Ölçü birimi değişince hesap da değişir ve hangi belge tipinizde lehinize, hangisinde aleyhinize döndüğünü ancak kendi örneğinizle görebilirsiniz. Elinizdeki iş vakasını gerçek bir aylık belge örneğiyle yeniden hesaplayın. Kendi model aboneliği olan kurumlar için BYOS, veri yerleşimi ve fiyat konuşmasında yeni bir seçenek. Yalnız henüz önizlemede.

Önümüzdeki haftalarda iki şeyi izleyeceğim: Maestro Orchestrate ve Automate’in kullanılabilirlik tarihleri ve 2 Aralık işaretleme tarihi yaklaşırken model sağlayıcılarının ne yayımladığı.